صنایع معدنی، در سال‌های اخیر در مسیر حرکت به سوی پایداری و بهبود بهره‌وری قرار گرفته است. در این میان، فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی (AI) و سیستم‌های دیجیتال، به عنوان اهرم‌های کلیدی برای دستیابی به اهداف کربن‌زدایی و بهبود بهره‌وری عملیاتی مطرح شده‌اند. در همین راستا نظرسنجی موسسه مشاوره KPMG انگلستان نشان می‌دهد که کسب‌و‌کار‌های فعال در حوزه معدن و فلزات با سرمایه‌گذاری‌های کلان در فناوری‌های جدید، نه‌تنها به دنبال کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای هستند، بلکه قصد دارند مدل‌های عملیاتی خود را متحول کرده و جایگاه رقابتی خود را تقویت کنند.

جوانبخت با ۲۵ سال سابقه کاری در صنعت فولاد، یکی از مدیران موفق و با تجربه صنعت فولاد کشور است. وی گام‌به‌گام از سطح کارشناسی در فولاد مبارکه تا مدیرعاملی در فولاد خراسان را طی کرد و کارنامه پرباری در دوره مدیریت خود در فولاد خراسان برجای گذاشت.

بر اساس تازه‌ترین آمار انجمن جهانی فولاد، شرکت فولاد مبارکه اصفهان در سال ۲۰۲۴ با تولید ۱۰.۱۹ میلیون تن فولاد خام، تنها نماینده ایران در جمع یکصد تولیدکننده برتر جهان است. این شرکت در رتبه ۴۴ جهانی قرار گرفته، هرچند نسبت به سال قبل (رتبه ۴۳) یک پله افت را تجربه کرده است. این وضعیت، واقعیتی تلخ را برای صنعت فولاد ایران گواهی می‌دهد؛ غیبت دیگر بازیگران ایرانی و توقف رقابت‌پذیری در سطح بین‌المللی. چرا که کشور‌های منطقه، شرکت‌هایی، چون توسیالی و اِردمیر ترکیه، اِزاستیل مصر و حدید عربستان را به جمع صد شرکت برتر جهان فرستاده‌اند، در ایران تنها نام فولاد مبارکه روی این فهرست باقی مانده است. این موضوع فقط یک اتفاق نیست؛ بلکه ریشه در سیاست‌گذاری‌های غلط، چالش‌های داخلی و ضعف در دیپلماسی اقتصادی دارد.

اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات اظهار کرد: شرکت‌های کوچک و متوسط فولادی نیز می‌توانند از انرژی‌های تجدیدپذیر مانند خورشید و باد برای تامین برق موردنیاز خود استفاده کنند با این حال انتخاب محل و تکنیک صحیح برای بهره‌گیری از این فناوری موضوعی است که باید مورد توجه قرار بگیرد، اما از نظر راندمان اجرای این طرح برای واحد‌های کوچک و متوسط نیز در کنار واحد‌های بزرگ امکان‌پذیر و از نظر اقتصادی به صرفه است.

استفاده از سیستم طبقه‌بندی "فولاد سبز"، خرید‌های عمومی سبز و ارتباط دادن تعریف فولاد سبز به بازار کربن نوظهور هند از جمله بهترین شیوه‌های جهانی هستند که هند در پیش گرفته است. با این حال، تحولات فناورانه مورد نیاز برای کاهش انتشار، یک شبه رخ نخواهند داد و نیازمند تحقیق و توسعه گسترده برای توسعه فناوری‌های سازگار با شرایط هند است.

شرکت فولاد اکسین خوزستان در فروردین‌ ماه ۱۴۰۴ با ثبت تولید ۸۴,۲۷۲ تن نورد اسلب، رکورد تولید ماهیانه خود را پس از یک سال شکست. این دستاورد که ۴۱۲ تن بیشتر از رکورد پیشین در اردیبهشت ۱۴۰۳ است، در شرایط محدودیت‌های انرژی و ناترازی‌های چندماهه به دست آمد.

مجتمع شرکت فولاد خراسان (نماد بورسی فخاس) در سال مالی ۱۴۰۳ با عملکردی فراتر از انتظار، موفق شد جایگاه خود را در بین شرکت‌های هم‌گروه و صنایع فولادی کشور ارتقاء دهد و در «سال کاهش سودآوری صنعت فولاد»، رشد پایدار و سودآوری قابل توجه را به ثبت برساند.

وجیه‌اله جعفری معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت، خلیل قاسمی رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان هرمزگان و جمعی از مسئولان وزارت صمت و سازمان صمت استان از شرکت فولاد هرمزگان بازدید کردند.

ناترازی‌های انرژی در برهه‌های مختلف و قطعی مکرر برق و گاز در صنایع بزرگی همچون فولاد، سیمان و پتروشیمی منجر به کاهش میزان تولید و عدم تحقق و رسیدن به ظرفیت‌های موجود و افزایش هزینه‌های عملیاتی شده و در همین حال، صنایع کوچکی که از توان مالی و زیرساختی کمتری برخوردارند، با مشکلات شدیدتری دست‌وپنجه نرم می‌کنند و برخی حتی در آستانه تعطیلی قرار گرفته‌اند. این بحران چندساله در کشور نه‌تنها بهره‌وری اقتصادی را کاهش داده، بلکه زنجیره تأمین، بازارهای داخلی و فرصت‌های صادراتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

در سال ۲۰۲۴، تولید جهانی فولاد به حدود ۱.۹ میلیارد تن رسید؛ رقمی که گرچه رشد محدودی نسبت به سال گذشته داشت، اما بازتابی از تحولات ژئوپلیتیک، روندهای سرمایه‌گذاری و تقاضای مصرفی در کشورهای پیشرو است. در این میان، چین با تولید بیش از ۱ میلیارد تن، معادل بیش از ۵۳ درصد کل تولید جهانی، همچنان یکه‌تاز بازار باقی ماند.

بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران گفت: با توجه به تنوع گسترده شرکت‌های عضو انجمن از نظر نوع محصول، ظرفیت تولید و جایگاه در زنجیره ارزش، امکان نسخه‌نویسی واحد برای همه شرکت‌ها وجود ندارد. برای مثال برخی از شرکت‌ها زنجیره‌ی کامل تولید فولاد را در اختیار دارند، در حالی که برخی تنها حلقه‌ای از این زنجیره هستند. هر واحد باید متناسب با شرایط خاص خود برنامه‌ریزی و اقدام کند. با این حال، انجمن در سطح کلان پیگیر تدوین و اجرای راهکار‌هایی مشترک و عمومی برای حفظ و تقویت تاب‌آوری صنعت فولاد در مواجهه با بحران‌های احتمالی است.

مهندس محمود لندی، مدیرعامل شرکت فولاد اکسین خوزستان، در حاشیه مجمع عمومی سالیانه صاحبان سهام برای سال مالی منتهی به ۳۰ اسفند ۱۴۰۳، با اشاره به رویکرد این شرکت در سال «سرمایه‌گذاری برای تولید» گفت: شرکت فولاد اکسین یکی از حلقه‌ های کلیدی زنجیره صنعت فولاد کشور است و برای پایداری سودآوری و تقویت جایگاه خود، باید تأمین مواد اولیه، انرژی و زیرساخت‌های تولید را به شکل پایدار و برنامه‌ریزی‌ شده دنبال کند.