بحران ناترازی انرژی در ایران در سال جاری به‌گونه‌ای شده که محدودیت تامین برق فقط در فصل تابستان نیست بلکه به‌طور مداوم در اغلب ماه‌های سال جاری نمود پیدا کرده است؛ در حالیکه همیشه محدودیت‌های برق صنایع از نیمه دوم خردادماه آغاز می‌شد امسال حدوداً دو ماه جلو افتاد و صنایع از فروردین‌ماه با محدودیت تامین انرژی مواجه شدند.

صنایع معدنی، در سال‌های اخیر در مسیر حرکت به سوی پایداری و بهبود بهره‌وری قرار گرفته است. در این میان، فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی (AI) و سیستم‌های دیجیتال، به عنوان اهرم‌های کلیدی برای دستیابی به اهداف کربن‌زدایی و بهبود بهره‌وری عملیاتی مطرح شده‌اند. در همین راستا نظرسنجی موسسه مشاوره KPMG انگلستان نشان می‌دهد که کسب‌و‌کار‌های فعال در حوزه معدن و فلزات با سرمایه‌گذاری‌های کلان در فناوری‌های جدید، نه‌تنها به دنبال کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای هستند، بلکه قصد دارند مدل‌های عملیاتی خود را متحول کرده و جایگاه رقابتی خود را تقویت کنند.

در سال‌های اخیر شاهد بحران‌هایی در جهان بودیم که وابستگی به سوخت‌های فسیلی را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است.

ناترازی‌های انرژی در برهه‌های مختلف و قطعی مکرر برق و گاز در صنایع بزرگی همچون فولاد، سیمان و پتروشیمی منجر به کاهش میزان تولید و عدم تحقق و رسیدن به ظرفیت‌های موجود و افزایش هزینه‌های عملیاتی شده و در همین حال، صنایع کوچکی که از توان مالی و زیرساختی کمتری برخوردارند، با مشکلات شدیدتری دست‌وپنجه نرم می‌کنند و برخی حتی در آستانه تعطیلی قرار گرفته‌اند. این بحران چندساله در کشور نه‌تنها بهره‌وری اقتصادی را کاهش داده، بلکه زنجیره تأمین، بازارهای داخلی و فرصت‌های صادراتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

سیدامیر طباطباییان، مدیر انرژی و سیالات فولاد مبارکه گفت: تولید برق در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور ما پیش از اجرای این پروژه به‌اندازه یک درصد برق کل کشور و به عبارت دیگر، دیگر بسیار کم و ضعیف بوده است؛ این در حالی است که این میزان تولید برای کشوری مانند ایران که ظرفیت تولید برق خورشیدی بسیار زیادی دارد و هر سال نیز به دلایل مختلف با کمبود و ناترازی انرژی مواجه است اساساً زیبنده نیست.

پیش‌بینی می‌شود با راه‌اندازی کامل این نیروگاه، میزان انتشار دی‌اکسید کربن به‌ میزان حدود ۸۳۰ تا ۸۴۰ هزارتن در سال کاهش یابد؛ همچنین، پروژه‌های نیروگاه‌های بادی در شرق کشور در حال توسعه هستند که می‌توانند حدود ۴۰ درصد از نیاز برق فولاد مبارکه را تأمین کنند. گروه فولاد مبارکه در حال بومی‌سازی تجهیزات نیروگاهی است که این امر به تقویت اقتصاد و ایجاد اشتغال کمک می‌کند.

توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور اهمیت زیادی دارد و حرکت جدی در این مسیر لازم است؛ در سبد انرژی کشور، گرایش به سمت انرژی‌های نو و تجدیدپذیر یک ضرورت انکارناپذیر است. اقلیم ایران نیز ظرفیت بسیار مناسبی برای بهره‌گیری از انرژی خورشیدی دارد و باید از این مزیت به‌درستی استفاده کنیم.

ایران اسلامی، سرزمینی مملو از ذخایر عظیم خدادادی معدنی، نفتی و گازی است که در کنار سرمایه‌های انسانی مستعد و توانمند، چشم‌انداز روشنی از توسعه و پیشرفت را پیش‌روی خود دارد. تجربه نیز نشان داده است که با وجود فشارها و تحریم‌های ناجوانمردانه بین‌المللی، اراده آهنین مردان و زنان سخت‌کوش و مجاهد این مرز و بوم همواره بر چالش‌ها غلبه کرده و کشور هر روز شاهد اجرای طرح‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای است.

افتتاح فاز اول نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه، با ظرفیت ۱۲۰ مگاوات از مجموع ۶۰۰ مگاوات ظرفیت پیش‌بینی‌شده، گام بلندی در مسیر توسعه پایدار صنعت فولاد ایران به شمار می‌رود. این نیروگاه که تحت عنوان «آفتاب شرق» شناخته می‌شود، نه‌ تنها بزرگ‌ترین پروژه خورشیدی کشور است، بلکه نقطه عطفی در مسیر خوداتکایی انرژی برای صنایع بزرگ ایران محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاری در این حوزه از سوی گروه فولاد مبارکه نشان می‌دهد که بنگاه‌های صنعتی پیشرو به اهمیت استراتژیک انرژی‌های تجدیدپذیر واقف شده‌اند و برای تضمین امنیت تولید و پایداری فعالیت‌های خود، در حال بازتعریف مدل‌های انرژی بر خود هستند.

محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری ایران (ساتبا) گفت: از فولاد مبارکه به دلیل اهتمام به راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی قدردانی کرده و به همه کارکنان این مجموعه خسته نباشید می‌گویم.

سید محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت در حاشیه آیین افتتاح فاز اول نیروگاه خورشیدی گروه فولاد مبارکه، در جمع خبرنگاران اظهار داشت: حرکت این گروه صنعتی در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اقدامی در راستای کاهش ناترازی انرژی در کشور و پشتیبانی از صنایع مادر محسوب می‌شود.

صنعت فولاد جهانی همچنین با چالش ظرفیت مازاد دست‌وپنجه نرم می‌کند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تخمین می‌زند که این ظرفیت می‌تواند در سال ۲۰۲۵ میلادی تا ۶.۷ درصد (معادل ۱۶۵ میلیون تن متریک) افزایش یابد. این مازاد ظرفیت که بخشی از آن ناشی از یارانه‌ها در چین، کشور‌های آ‌سه‌آن (ASEAN) و منطقه منا (MENA: Middle East and North Africa) است، قیمت‌ها و سودآوری را کاهش می‌دهد و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کربن‌زدایی را دشوار می‌سازد.