سیدرضا شهرستانی، عضو هیات‌مدیره انجمن فولاد آلیاژی ایران، با تأکید بر آزادی اقتصادی و حذف قیمت‌گذاری دستوری، صادرات فولاد را مهم‌ترین راهبرد ارزآوری کشور دانست.

غنا، کشوری در غرب آفریقا با جمعیتی حدود ۳۵ میلیون نفر و تولید ناخالص داخلی نزدیک به ۱۱۳ میلیارد دلار، در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مقاصد صادراتی شمش فولادی ایران در قاره آفریقا تبدیل شده است.

داده‌های تازه نشان می‌دهد در حالی که تولید فولاد چین در آوریل به پایین‌ترین سطح این ماه از سال ۲۰۱۸ رسیده، واردات سنگ‌آهن این کشور همچنان در سطوح بالا باقی مانده است؛ روندی که به باور تحلیلگران، دیگر یک ناهماهنگی موقت نیست و می‌تواند از آغاز یک تغییر ساختاری در بازار مواد اولیه و فولاد چین حکایت داشته باشد.

فولاد مبارکه با بهره‌گیری از موافقت‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا و تقاضای روبه‌رشد در کشورهای اسلامی، در آستانه جهشی بی‌سابقه در صادرات غیرنفتی قرار گرفته است. تأکید معاون اول رئیس‌جمهوری بر بازسازی نمادین این غول صنعتی و استفاده از ظرفیت لجستیکی تنگه هرمز، نویدبخش تبدیل ایران به هاب منطقه‌ای فولاد است؛ مسیری که علاوه بر بی‌اثر کردن تحریم‌ها، با پیش‌بینی تولید ۲۰ میلیون تنی در افق ۱۴۱۴، ثبات بازار داخلی و شکوفایی صنایع پایین‌دستی را تضمین می‌کند.

سال 1404 سال سختی برای فولادسازان کشور بود. در نیمه اول سال، محدودیت‌های برقی تشدید شد که نرخ بهره‌برداری از ظرفیت کارخانجات را کاهش داد و در نیمه دوم سال نیز شرایط اجتماعی کشور، بازار فولاد را بیش از پیش به رکود برد و موجب کاهش تولید و صادرات و فروش داخلی واحدهای تولیدی طی فصل زمستان شد.

قیمت سنگ‌آهن با وجود حجم معاملات محدود و غیبت فعالان چینی به دلیل تعطیلات روز کارگر، افزایش یافت. منابع بازار می‌گویند انتظار می‌رود پس از پایان تعطیلات، جریان انبارسازی و خرید مجدد در چین تقویت شود و همین موضوع باعث رشد قیمت‌ها شده است.

صنعت فولاد ایران در حال حاضر با موقعیتی پیچیده روبرو است؛ ترکیبی از ریسک‌های ژئوپلیتیک، اختلال در زنجیره‌های حمل‌ونقل جهانی، محدودیت‌های زیرساختی و افزایش هزینه‌های مبادله، چشم‌انداز این صنعت را با ابهام جدی مواجه کرده است.

کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر ارشد بین‌المللی بازار فولاد، با اشاره به بحران‌های اخیر صنعت فولاد ایران گفت: اگر این صنعت طی سال‌های گذشته مسیر بومی‌سازی تجهیزات و فناوری را دنبال نکرده بود، امروز در شرایط تحریمی با محدودیت‌های جدی مواجه می‌شد و تأمین حتی ساده‌ترین قطعات می‌توانست سال‌ها زمان ببرد.

در میانه فشار تحریم‌ها و رکود ساخت‌وساز، صنعت فولاد روسیه با واقعیتی سخت روبه‌رو شد: بازار داخلی دیگر توان جذب تولید را نداشت. افت تقاضا و کاهش مصرف ورق، تولید را به سمت مرزهای مازاد سوق داد؛ جایی که بقای کارخانه‌ها دیگر به بازار داخل گره نخورده بود. در پاسخ، مسکو یک چرخش استراتژیک انجام داد: صادرات به شریان اصلی حیات تبدیل شد. نتیجه این تغییر مسیر در سال ۲۰۲۵ آشکار شد؛ جهشی ۲۰ درصدی در صادرات فولاد که ۷۴.۷ میلیارد دلار ارزآوری برای اقتصاد روسیه به همراه آورد.

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت با اشاره به حملات اخیر به زیرساخت‌های صنعتی و تولیدی گفت: هدف قرار دادن مراکز غیرنظامی از جمله کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها و پل‌ها نقض آشکار کنوانسیون‌های ژنو و قواعد بین‌المللی است.

شوک ژئوپلیتیک مارس ۲۰۲۶ به قلب تپنده صنعت فولاد ایران، فراتر از یک توقف موضعی تولید، معماری زنجیره تأمین جهانی را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده است. خروج ناگهانی و ماهانه تا ۱۱۰ هزار تن از ظرفیت صادراتی محصولات نیمه‌نهایی فولاد مبارکه و خوزستان، نه‌تنها موازنه رقابتی در بازارهای خاورمیانه و آفریقا را در هم شکسته، بلکه دومینویی از تغییر مسیرهای استراتژیک را در تجارت دریایی به حرکت درآورده است؛ جایی که چین، به‌عنوان بازیگر مسلط، جریان صادراتی خود را با چابکی از بازارهای فلج‌شده خلیج فارس به سوی جنوب شرق آسیا هدایت کرده است. این بازآرایی اجباری شبکه‌های تأمین، در تلاقی با جهش هزینه‌های لجستیک و انرژی، اقتصاد جهانی فولاد را در گردابی از فشارهای تورمی پایدار و پارادوکس‌های قیمتی گرفتار کرده و نظم پیشین بازار را به چالش کشیده است.

طبق اعلام انجمن فولاد اروپا، صادرات فولاد اتحادیه اروپا به ایالات متحده آمریکا در نیمه دوم ۲۰۲۵ و پس از اعمال تعرفه‌های ۵۰ درصدی دولت دونالد ترامپ حدود ۳۰ درصد کاهش یافته؛ افتی که زنگ خطر تازه‌ای برای صنعت فولاد اروپا و آینده تجارت فلزات به صدا درآورده است.